İnovasyon

Yapay Zekâ Cezaevine Girecek mi?

Yapay zekâ ile ilgili gelişmeler baş döndürücü bir hızla ilerliyor. Sağlıktan eğitime, bankacılıktan ulaşıma hemen hemen her sektörde yapay zekâ araştırmaları yapılıyor. Bu sektörlerde bilimi ilerletici, uzmanların işlerini kolaylaştırıcı ciddi faydalar sağlıyorlar. Yapay zekâ konusundaki kaygıların merkezinde ise güvenlik sorunu var. Güney Kore sınırında yapay zekâ taşıyan silahlı araçlar kullanmaya başladı. Şimdilik ateş açma düğmesinin başında insan var. Peki ya sonra?

Silahlı ya da silahsız yapay zekâların suç işleme ihtimali, özellikle de insanlara karşı suç işleme ihtimali en büyük kaygıyı oluşturuyor. Peki cinayet, dolandırıcılık ya da herhangi bir başka suç işlendiğinde eğer sorumlusu yapay zekâ ise yargının önüne kim çıkacak?

Suç işlerse kim yargılanacak?

Bilim insanları yapay zekâ araştırmalarına teknolojik açıdan devam ederken, hukuk insanları da sıç felsefesi açısından bu sorulara yanıt arıyorlar. ABD’de UBER’in kullandığı sürücüsüz araçların karıştığı bir trafik kazası bu tartışmaları alevlendirdi. Bilim insanları acele edilmemesi gerektiğini, konu üzerinde uzun uzun çalışması gerektiğini düşünüyor. Kimi uzmanlar ABD’deki kazayla ilgili kesin karar vermeden şimdilik kaçınılması gerektiğini söylerken, kimi uzmanlar ise ABD hukukuna göre denetimle yükümlü mühendisin sorumlu olacağını düşünüyor.

Avrupa Konseyi komisyon kurdu

Avrupa Konseyi’nin kurduğu 13 kişilik uzman komisyonu ise yapay zekânın insan haklarına etkisini araştırıyor. Oxford, MIT ve Standford gibi üniversitelerden yapay zekâ alanında çalışan uzman isimlerin yer aldığı komisyon “Teknolojik Yakınsama, Yapay Zekâ ve İnsan Hakları” başlıklı bir çalışma hazırlıyor. Yapay zekânın yol açabileceği insan hakkı ihlalleri konusunda da çalışan komisyon raporuyla, yapay zekânın hukuk açısından sınırlarını çizecek Rapor, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin bu konudaki olası bir davada alacağı tutuma da yardımcı olacak. Avrupa Konseyi üyesi ülkelerin kendi iç düzenlemelerini yaparken bu rapordan yararlanması öngörülüyor.

Türk uzmanların katkısı önemli

Komisyonda Türkiye adına RTÜK üyesi Taha Yücel bulunuyor. Bilkent Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünden mezun olan, Boğaziçi Üniversitesi’nde karasal yayıncılık planlaması alanında yüksek lisans yapan Taha Yücel, RTÜK, Aselsan ve UGES’teki yönetici görevleri ile biliniyor. Yapay zekânın kötü insanların elinde katliamlara neden olabileceğini düşünen Yücel, yapay zekâ ile işleyen insansız hava araçlarının kontrolden çıkma ihtimaline değiniyor. Taha Yücel, komisyonun ilk toplantısında yapay zekâların kullanım alanlarını tespit ettiklerini ve bir yol haritası oluşturduklarını anlatıyor. Türkiye’den uzmanların görüşlerini ve katkılarını da aldıklarını belirterek, “Ülkemizde bu konudaki çalışan değerli bilim adamlarımızın, uzmanlarımızın da sağlayacağı katkılar bizim için çok kritik” diyor.

Peki robotların hakları ne olacak?

Konunun ihmal edilmemesi gereken bir tarafı da yapay zekâların hakları. Uzmanlar robotların ile ilgili hem tanım, hem yasal durum konusunda netleşmeye ihtiyacına dikkat çekiyor. MIT’ten robot etik uzmanı Kate Darling kullanım alanı arttıkça yapay zekâların suç işleme ihtimalinin arttığına, ayrıca bir robotun suçun mağduru da olabileceğine dikkat çekiyor. Bir başka deyişle, robotların hakları ne olacak? Bilim kurgu filmlerinde sıklıkla konu edilen bu sorun, giderek daha somut ve daha acil biçimde insanların önüne geliyor.

Konu sadece suç işlenmesi ile ilgili değil, örneğin yapay zekâ bir sanat eseri ürettiğinde telif haklarının ne olacağı hâlâ tartışmalı. Hukuken bu hakların ve elde edilecek gelirin eğer bir “kişi” sayılırsa yapay zekâya, eğer bir “mal” sayılırsa sahibine ait olması gerekiyor.

Henüz acele etmeye gerek yok gibi görünse de, çok da uzun olmayan gelecekte bu sorulara daha net yanıtlar vermemiz gerekecek.

Yazar hakkında

Erol Apaydın

6 Aralık 1990 İstanbul doğumluyum. Aslen Sivaslıyım. Evliyim. Özel bir lojistik firmasında çalışmaktayım. Anadolu Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım okuyorum, koyu bir BEŞİKTAŞ taraftarıyım.

4 Yorum

Yorum yap

Bu site spamı azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.